Theo phóng viên Sid Lowe của tờ The Guardian, HLV đương nhiệm đội tuyển Séc Santi Denia mới đây trả lời phỏng vấn riêng, nhắc lại 15 năm dẫn dắt các đội trẻ Tây Ban Nha ở nhiều lứa tuổi, cùng cách nhìn của ông về hệ thống đào tạo trẻ của bóng đá Anh. Denia đánh giá rất cao khả năng của Anthony Gordon, cho rằng trình độ của cầu thủ này có thể sánh ngang Lamine Yamal, đồng thời nói Anh đã đứng vào nhóm hai hoặc ba đội mạnh nhất thế giới, và không còn xa chức vô địch World Cup.
Sau trận thua Anh 0-2 tại Praha, HLV Séc Denia đi dọc đường biên về phía Thomas Tuchel, bắt tay ông và nói một câu mà chính Denia cho rằng mình chưa từng thốt ra khi trận đấu kết thúc: "Hẹn gặp lại sớm." Tuchel cũng đáp: "Hẹn gặp lại sớm."
Bảy ngày sau, hai đội sẽ gặp lại nhau, lần này trên sân Wembley. Trong khoảng thời gian đó, hai bên còn lần lượt đến Oviedo và Rijeka để thi đấu.
Denia nói: "Trong 11 ngày phải đá 4 trận, hoàn toàn không có thời gian tập, cũng không có thời gian làm bất cứ việc gì. Tôi chưa nghe HLV trưởng đội tuyển nào nói rằng mình thích thể thức mới này." Dù vậy, không phải mọi thứ đều xấu. Khi kể về những trải nghiệm ấy, trên mặt ông vẫn nở một nụ cười rạng rỡ.
Đây là mở đầu một chương mới trong sự nghiệp của Denia, nhưng những gương mặt đón ông lại quen thuộc. Với đội Séc, các đối thủ ở UEFA Nations League kỳ này gần như không thể khó hơn, nhưng nhìn từ góc độ cá nhân của Denia, cách sắp xếp ấy lại không thể hợp hơn. Tại Oviedo, ông dẫn Séc đối đầu chính tổ quốc mình, cùng những cầu thủ từng được ông đào tạo. Còn ở London, trong vòng một tuần ông sẽ lần thứ hai đối mặt với đất nước mà ông hiểu rõ nhất ngoài Tây Ban Nha, và thêm nhiều cầu thủ mà ông đã tận mắt chứng kiến lớn lên.
Cơ hội Denia nhận ghế HLV trưởng đội tuyển Séc bắt nguồn từ cuộc trò chuyện với một người bạn cũ trong kỳ World Cup. Khi đó, ông tận mắt chứng kiến Tây Ban Nha đánh bại Argentina để vô địch World Cup, cũng là đỉnh của một hành trình dài mà họ cùng đi qua.
Trong 26 cầu thủ Tây Ban Nha nâng cúp tại New Jersey, có 23 người từng được Denia dẫn dắt. Suốt 15 năm, ông làm việc tại liên đoàn bóng đá Tây Ban Nha, lần lượt cầm các đội U15, U17, U19, U21 và U23, đồng thời tham gia xây dựng toàn bộ hệ thống đào tạo trẻ. Những người đang nâng World Cup hôm nay chính là những đứa trẻ năm xưa ông bồi dưỡng. Ông có thể kể chuyện Rodri hồi nhỏ, cũng có thể kể quá trình trưởng thành của Yamal, người còn trẻ hơn. Và trong những năm ấy, nếu có một quốc gia mà các cầu thủ trẻ cứ gặp đi gặp lại ông, thì đó chính là Anh.
Vì thế, khi vị HLV Séc này trả lời phỏng vấn trong quãng nghỉ giữa các trận gặp Anh, Tây Ban Nha, rồi lại Anh, dù điện thoại trên bàn không ngừng rung và cuộc gọi nối nhau, ông vẫn nói về những cầu thủ ấy đầy quý mến và trân trọng, đồng thời tỏ ra lạc quan.
Sự quý mến của ông dành cho Phil Foden có thể truy về mười năm trước. Denia gọi Foden là cầu thủ có khả năng tạo ra những tình huống khác biệt. Ông cũng bênh vực Liên đoàn bóng đá Anh và thế hệ cầu thủ Anh này.
"Các bạn chỉ còn cách chức vô địch World Cup một khoảng nhỏ thế này." Denia vừa nói vừa dùng ngón cái và ngón trỏ khẽ mở một khe cực hẹp.
Là người từng dẫn đội vô địch châu Âu và giành huy chương vàng Olympic, đồng thời tham gia cải cách hệ thống đào tạo trẻ của Tây Ban Nha, Denia nhìn ra được hướng đi của bóng đá Anh.
Năm 2017, ông dẫn U17 Tây Ban Nha đánh bại Anh trên loạt đá penalty ở chung kết giải châu Âu, nhưng cùng năm, ở chung kết U17 World Cup, Anh đã trả thù. Chung kết U21 châu Âu 2023, Anh lại đánh bại Tây Ban Nha: Curtis Jones ghi bàn quyết định, còn James Trafford cản phá một quả penalty. Năm 2025, trận cuối cùng Denia dẫn dắt đội trẻ Tây Ban Nha, đối thủ cũng là Anh. Vì vậy ông cho rằng sau khi nhận Séc, vài trận đầu đã hai lần gặp Anh là một sự sắp xếp rất đúng chỗ.
Denia nói: "Khi bạn làm việc ở liên đoàn Tây Ban Nha, gặp đội Anh là chuyện rất bình thường. Chúng tôi đã đá với nhau rất nhiều trận chung kết, cũng đi qua nhiều khoảnh khắc quan trọng. Tôi từng cùng Luis de la Fuente đến St George's Park, cũng từng gặp đội Anh ở Huelva. Họ từng đến quan sát công việc của chúng tôi, chúng tôi cũng đã đến Bisham Abbey để tìm hiểu cách họ tập."
"Tôi gia nhập liên đoàn Tây Ban Nha năm 2010, còn Liên đoàn bóng đá Anh là một trong những liên đoàn tiến bộ nhiều nhất sau đó. Các bạn đã vô địch U17 châu Âu, U17 World Cup tổ chức tại Ấn Độ, và U21 châu Âu, vì các bạn tin vào việc đầu tư cho cầu thủ trẻ và ủng hộ sự phát triển của họ."
"Các bạn trao cơ hội cho họ, để họ tích lũy kinh nghiệm, và những điều đó cuối cùng đều hiện ra ở đội tuyển quốc gia đội một. Liên đoàn bóng đá Anh đã nhận ra điều này. Tất nhiên, đội tuyển cần dựa vào các câu lạc bộ và nguồn nhân tài, nhưng cơ sở hạ tầng cùng việc đào tạo cầu thủ mới là gốc của mọi thứ."
Trong số các cầu thủ Anh mà Denia nhiều lần đối đầu có Anthony Gordon. Vậy Denia nhìn thế nào về quan điểm trước đó của Gordon, rằng Anh không nên cố sao chép mô hình bóng đá Tây Ban Nha?
"Gordon? Cầu thủ xuất sắc làm sao! Trời ơi, anh ấy đúng là một cầu thủ giỏi. Trình độ của anh ấy và... tôi không biết, tôi định nói Lamine (Yamal). Anh ấy còn trẻ, đá táo bạo, giỏi đột phá một đối một, tốc độ cũng rất nhanh. Bóng đá Anh đào tạo được cầu thủ như vậy, thực sự làm rất tốt."
"Mỗi quốc gia đều có bản sắc bóng đá riêng, bạn phải tôn trọng và chấp nhận nó. Hơn nữa, không thể thay đổi mọi thứ chỉ trong một đêm. Thành công không đến ngay, đó là một quá trình. Các bạn sẽ mắc sai lầm, nhưng phải biết rõ mình muốn đi về đâu. Trong 15 năm dẫn dắt đội trẻ Tây Ban Nha, chúng tôi không ngừng phát triển, tiến bộ và điều chỉnh, cũng quan sát các liên đoàn khác đang làm gì. Đó không phải sao chép, mà là học hỏi."
"Anh thực sự rất, rất xuất sắc. Họ không còn khoảng cách nào với trận chung kết World Cup, thực sự không còn. Tôi luôn ủng hộ Liên đoàn bóng đá Anh rất nhiều. Anh luôn là một trong hai hoặc ba đội hay nhất thế giới, luôn ở nhóm đỉnh."
"Liên đoàn bóng đá Anh đã nhìn ra vấn đề, cũng đã bỏ tiền vào. Tôi khuyến khích họ tiếp tục làm vậy, tiếp tục đầu tư cho cầu thủ trẻ, trung tâm huấn luyện St George's Park và việc đào tạo huấn luyện viên. Đó mới là then chốt. Năm 2006, số danh hiệu Tây Ban Nha giành được cũng ngang ngửa Séc."
Còn hôm nay, Tây Ban Nha đã hai lần vô địch World Cup.
Denia nói: "Ngoài bóng đá còn có những thứ quan trọng hơn. Từng có một cầu thủ nói với tôi: 'Ông không phải huấn luyện viên, ông là một người thầy.' Nhất là khi dẫn dắt đội trẻ lại càng đúng. Bạn tất nhiên muốn thắng, nhưng bạn cũng phải dạy cầu thủ."
"Trong đó vừa có phần việc về tâm lý, vừa có trách nhiệm chăm những đứa trẻ như một người cha. Mỗi đứa trẻ đều cần đi qua sự trưởng thành về cảm xúc, và họ thực sự vẫn còn là trẻ con. Bạn cần hiểu những vấn đề riêng của họ, giúp họ chín chắn hơn."
"Có những lúc, tôi hoặc Luis, vì lợi ích của cả tập thể, đã loại một số cầu thủ khỏi danh sách. Chúng tôi sẽ nói: 'Cậu ấy đúng là một cầu thủ rất xuất sắc, nhưng cậu ấy sẽ gây ra vấn đề.' Không cầu thủ nào có thể một mình thắng trận. Chỉ có một ngoại lệ, đó là Messi. Ngoài ra không còn ai."
"Khi họ cuối cùng giành chức vô địch, bạn sẽ thấy vô cùng tự hào. Ở chung kết World Cup, tôi ngồi cùng David Gordo (HLV trưởng U21 Tây Ban Nha). Chúng tôi ôm nhau, không nói gì, nhưng trao nhau một ánh mắt, ánh mắt ấy như đang nói: 'Chúng ta cũng đã làm phần của mình.'"
"Chúng tôi không phải công thần trực tiếp của chức vô địch, nhưng ít nhất chúng tôi đã góp một phần rất nhỏ của mình. Suốt 15 năm qua, gần như tất cả những cầu thủ này đều từng được chúng tôi dẫn dắt."
Trong đội hình vô địch của Tây Ban Nha, chỉ David Raya, Víctor Muñoz và Aymeric Laporte là chưa từng được Denia dẫn dắt, dù trước đây Denia cũng từng đối đầu Laporte.
Giờ đây, Denia phải trở thành đối thủ của những học trò cũ ấy.
"Và tôi muốn đánh bại họ." Ông cười nói. "Tôi sẽ gọi cho Luis, bảo ông ấy: 'Bây giờ nên dừng lại là vừa.' Luis có những cầu thủ giỏi nhất, nhưng bạn còn cần biết cách quản lý họ, và ở việc này ông ấy là một bậc thầy, không nghi ngờ gì là huấn luyện viên giỏi nhất thế giới."
Tuy nhiên, điều Denia mong đã không thành. Thứ Bảy tuần trước tại Oviedo, Séc trở thành thêm một đội gục ngã trước Tây Ban Nha, thua 1-3. Nhưng điều đó không làm giảm tình cảm của Denia với những cầu thủ ấy, cũng không đổi niềm tự hào khi ông thấy học trò cũ nâng cúp World Cup.
Với bàn thắng quyết định của Ferran Torres ở chung kết World Cup, Denia có cảm giác như đã thấy cảnh ấy.
"Khi Ferran ghi bàn ở trận chung kết, bạn sẽ có cảm giác quen thuộc. Anh ấy từng ghi bàn ở chung kết U19 châu Âu, cũng từng vô địch U17 châu Âu, và bây giờ anh ấy mang những trải nghiệm đó lên đội tuyển đội một."
"Còn có Lamine và Pau Cubarsí. Năm xưa họ từng dự một giải U15 tổ chức tại Thụy Điển. Tôi đã dẫn dắt một số cầu thủ rất giỏi, chẳng hạn Isco, lúc đó cậu ấy chơi không thể tin được. Còn có Thiago Alcântara, Sergio Canales."
"Nhưng lần ấy là lần đầu tiên tôi thấy khán giả ôm đầu bằng cả hai tay, kêu lên: 'Trời ơi! Chuyện gì đang xảy ra thế này?!' Khi đó José Lana là HLV trưởng, tôi hỏi ông ấy: 'Ông tìm những đứa trẻ này ở đâu ra vậy?!'"
"Tôi rất may, vì lúc ấy tôi đang dẫn U19, nên đã kéo Lamine (Yamal) lên. Khi đó cậu ấy mới 14 tuổi và lập kỷ lục. Lúc ấy tôi đã nghĩ: 'Đứa trẻ này là của tôi!'"
Tuy nhiên, với vai trò HLV trưởng U19 hoặc U21, Denia cũng gặp một vấn đề: những cầu thủ giỏi nhất thường bị đội tuyển đội một triệu tập.
"Tôi rất vui!" Denia nói. "Khi một cầu thủ vào đội tuyển đội một, đó chính là khoảnh khắc đáng tự hào nhất của một HLV đội trẻ. Trước đây tôi hay đùa với Luis: 'Ông không có gan đưa cầu thủ của tôi đi đâu.' Ông ấy sẽ đáp: 'Đừng chọc tôi, không thì tôi đưa hết đi.'"
"Hoàn toàn không cần sợ, một chút cũng không. Đừng chỉ nhìn ngày sinh của cầu thủ. Nếu họ đã sẵn sàng, thì là đã sẵn sàng. Chúng tôi hiểu những cầu thủ này, nhưng bạn cũng cần sự ủng hộ của câu lạc bộ. Bạn có thể khuyến khích các câu lạc bộ dùng cầu thủ trẻ sớm, nhưng có bao nhiêu người dám để Cubarsí và Lamine đá đội một khi họ mới 16 tuổi?"
Trong lúc phỏng vấn, điện thoại của Denia lại reo. Ông liếc nhìn, đó là một số của Séc, rồi chuyển câu chuyện về Tây Ban Nha, và về đội trưởng đội tuyển Rodri.
"Tôi không thể đánh giá Rodri một cách khách quan." Denia nói. "Lần đầu tôi gặp cậu ấy là ở Atlético Madrid, khi đó giám đốc đào tạo trẻ là José María Amorrortu. Tôi đứng trên ban công phía trên sân, xem một buổi tập U14, và thấy có một cậu nhóc chơi rất xuất sắc."
"Josema (Amorrortu) bảo tôi: 'Đó chính là Rodri.' Tôi nói: 'Phản ứng của cậu ấy nhanh hơn tất cả một nhịp, nhưng cậu ấy thực sự quá gầy và nhỏ.' Ông ấy nói: 'Đúng vậy, nhưng anh nhìn xem...' Cha mẹ Rodri khi đó đang ở khán đài, họ đều rất cao lớn. Thế là chúng tôi nói: 'Sau này cậu ấy chắc chắn sẽ cao lên! Tôi nghĩ chúng ta có thể chờ cậu ấy!'"
"Tôi còn nhớ cảnh cậu ấy ra mắt U17 tại Thụy Điển. Tôi bảo cậu ấy: 'Đừng đối đầu cứng với đối phương, như thế họ sẽ thắng. Con là đứa trẻ thông minh, con nghĩ nhanh hơn người khác, đó mới là cách con thắng.' Sau này, cậu ấy bước vào giai đoạn cơ thể phát triển rất nhanh ở Villarreal."
"Bây giờ nói chuyện với cậu ấy, bạn có cảm giác như đang nói với một huấn luyện viên, một ông nội. Cậu ấy thậm chí còn đưa lời khuyên cho bạn."
Nếu việc Rodri nâng cúp World Cup đánh dấu thành quả nhiều năm của Denia và các đồng nghiệp ở liên đoàn Tây Ban Nha cuối cùng đã hiện ra, thì khi khép hành trình ấy ở Mỹ, một hành trình khác của ông cũng bắt đầu từ đó.
Khi ấy, HLV trưởng đội tuyển Séc Miroslav Koubek đã từ chức. Denia đang xem trận cùng cựu tuyển thủ Séc Radek Bejbl. Hai người từng sát cánh ở Atlético Madrid.
Denia nhớ lại: "Radek bảo tôi: 'Tôi quen Pavel Nedvěd (tổng giám đốc đội tuyển Séc). Anh gửi lý lịch cho tôi, kể những gì anh đã làm ở Tây Ban Nha.' Lúc đó, chủ tịch liên đoàn bóng đá Séc David Trunda cũng đang ở New York."
"Chúng tôi gặp nhau ở đó, sau đó lại gặp Nedvěd tại Praha. Chúng tôi bàn xem sau này nên xây đội thế nào, tôi rất vui về điều đó."
Giờ đây, Bejbl cũng đã vào ban huấn luyện của Denia.
Denia nghiêng người về phía trước và nói: "Séc thực sự tuyệt vời, Praha thì... wow!"
Suốt buổi phỏng vấn, Denia thỉnh thoảng dùng một số từ và cách nói tiếng Anh, và bây giờ điều đó dường như cũng có lời giải.
"Bình thường chúng tôi dùng tiếng Anh để nói chuyện với cầu thủ." Denia nói. "Trợ lý của tôi, Pablo Amo, tiếng Anh rất tốt, Radek cũng giúp dịch một số chỗ. Thỉnh thoảng tôi còn buột miệng vài câu chửi bằng tiếng Tây Ban Nha. Chỉ cần nắm ba bốn từ tiếng Séc then chốt, lại nói được một ít tiếng Anh, thì không có vấn đề gì. Dù sao, bóng đá là một ngôn ngữ chung của thế giới."
"Vào được World Cup đã là một thành tích, nhưng bây giờ chúng tôi muốn tiếp tục phát triển, lớn lên, mở một con đường mới. Chúng tôi biết rất rõ mình muốn đá kiểu bóng đá nào, các cầu thủ cũng đã chấp nhận phong cách ấy."
"Chúng tôi còn cần dựng một bộ máy tổ chức đầy đủ, để các bộ phận phối hợp với nhau, đồng thời rõ trách nhiệm của từng bên, gồm y tế, truyền thông, marketing và việc sắp xếp di chuyển."
"Nếu liên đoàn bóng đá Séc muốn chúng tôi giúp, chúng tôi cũng có thể góp ý cho việc xây các đội trẻ, tham gia công việc liên quan, có lẽ còn mang theo một ít kinh nghiệm của Tây Ban Nha. Nhưng chúng tôi vừa mới đến, hiện vẫn chưa có đủ thời gian để làm những việc này."
"Việc đầu tiên, và cũng là việc quan trọng nhất, là chọn đúng cầu thủ. Bạn cần làm công tác tuyển trạch, xem trận, xác định rõ mình muốn kiểu cầu thủ nào, rồi chọn những người đúng yêu cầu. Làm xong những việc đó, bạn chỉ có vài ngày để định hình đội. Thời gian chuẩn bị của đội tuyển luôn rất ít, và với thể thức hiện nay, mọi thứ còn khó hơn."
"Chúng tôi đã thua Croatia, nhưng chúng tôi cho thấy sức cạnh tranh. Gặp Anh cũng vậy. Chúng tôi và liên đoàn bóng đá Séc đều không nghi ngờ gì con đường phía trước. David và Pavel tin chúng tôi. Chúng tôi phải trung thành với đặc điểm riêng của bóng đá Séc, đồng thời để lại dấu ấn của chính mình. Mục tiêu trực tiếp đã chốt lúc này là giành vé dự Euro."
Tiếp theo, Séc lại sẽ đối đầu Anh.
"Tính tôi vào!" Denia nói, rồi lại liếc chiếc điện thoại không ngừng rung. Buổi phỏng vấn cũng đến lúc kết thúc.
"Euro tổ chức ở Anh, tôi rất mong. Tôi quen các sân và trung tâm huấn luyện ở đó, còn nhớ trước đây đến Middlesbrough thăm Aitor Karanka. Việc khó nhất thực ra là lái xe. Còn bóng đá thì tôi rất thích."
"Nếu được đến đó thi đấu lần nữa, tôi sẽ rất vui. Hãy tưởng tượng, nếu chúng tôi lại một lần nữa gặp Anh ở trận chung kết thì sao! Bây giờ tôi đúng là đang mơ, mục tiêu đặt rất cao, nhưng tại sao lại không?"
Cập nhật lúc 2026-10-06 14:05